81% ca tử vong do bệnh không lây nhiễm: Cần xây dựng môi trường thực phẩm lành mạnh

Người dân ngày càng quan tâm đến việc ăn sạch và sống khỏe. Trong bối cảnh các bệnh không lây nhiễm (BKLN) đang là gánh nặng lớn, việc xây dựng một môi trường thực phẩm lành mạnh, nơi người tiêu dùng có thể dễ dàng nhận diện và chọn lựa sản phẩm phù hợp, đã trở thành một ưu tiên hàng đầu trong chính sách y tế.

BKLN đang chiếm tỷ trọng lớn trong gánh nặng bệnh tật tại Việt Nam. Theo số liệu từ Bộ Y tế, BKLN gây ra 81,4% tổng số ca tử vong trên cả nước, chủ yếu là các nhóm bệnh tim mạch, ung thư, đái tháo đường và bệnh hô hấp mạn tính. Với khoảng 17 triệu người bị tăng huyết áp và 4,5 triệu người mắc đái tháo đường, đây không còn là vấn đề của cá nhân mà là thách thức của toàn xã hội.

Sự phổ biến của thực phẩm chế biến sẵn đã làm thay đổi thói quen ăn uống. Kết quả điều tra STEPS 2021 cho thấy lượng muối tiêu thụ trung bình ở người Việt là 8,1 g/ngày, cao hơn nhiều so với mức khuyến nghị dưới 5 g/ngày của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Bên cạnh đó, 60% người trưởng thành ăn thiếu rau xanh và trái cây, trong khi tỷ lệ thừa cân đạt 19,5%. Theo WHO, việc giảm tiêu thụ đường tự do, natri, chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa là chìa khóa để phòng ngừa bệnh tật.

BSCKI Trần Thị Thanh Nga từ Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Phú Thọ nhấn mạnh rằng nhãn dinh dưỡng đóng vai trò như một 'tờ kết quả xét nghiệm' của thực phẩm. Công cụ này giúp người tiêu dùng hiểu rõ các thông số về năng lượng, protein, đường và natri. Trong kỷ nguyên của thực phẩm siêu chế biến, nhãn dinh dưỡng là cơ sở khoa học để người tiêu dùng sàng lọc sản phẩm trước những quảng cáo hoa mỹ.

Để giải quyết khoảng trống thông tin, ghi nhãn cảnh báo dinh dưỡng mặt trước bao bì (FOPL) được xem là giải pháp tối ưu. Khác với thông tin ở mặt sau, FOPL hiển thị trực quan các chất dinh dưỡng cần hạn chế, giúp người dân đưa ra quyết định nhanh chóng mà không cần kiến thức chuyên sâu. Bà Angela Pratt, Trưởng Đại diện WHO tại Việt Nam, khẳng định Mô hình Phân loại Dinh dưỡng (Nutrition Profiling Model) sẽ tạo tiền đề để doanh nghiệp cải thiện thành phần sản phẩm, góp phần định hình môi trường thực phẩm lành mạnh trong tương lai.

Trong bối cảnh Luật An toàn thực phẩm đang được sửa đổi, việc thể chế hóa các quy định về ghi nhãn dinh dưỡng là bước đi cần thiết. Điều này không chỉ bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng mà còn tạo động lực cạnh tranh lành mạnh cho các doanh nghiệp sản xuất thực phẩm.