Thế giới đối mặt thách thức lớn trong việc đạt mục tiêu thực phẩm toàn cầu 2030

Thế giới từng đặt ra 44 mục tiêu về lương thực - thực phẩm cho năm 2030. Tuy nhiên, ngay cả châu Âu – khu vực đang ghi nhận kết quả khả quan hơn so với phần lớn các châu lục khác – vẫn còn tới 19 chỉ tiêu được giới nghiên cứu cảnh báo là khó có thể hoàn thành nếu duy trì tốc độ thực hiện như hiện tại.

Khi xem xét các mục tiêu toàn cầu về tính bền vững, chế độ ăn uống, dinh dưỡng và khả năng phục hồi của hệ thống lương thực, thực tế cho thấy thế giới đang tụt hậu đáng kể. Chúng ta gần như chưa đạt được bất kỳ mục tiêu then chốt nào, ngoại trừ một chỉ số duy nhất.

Vào tháng 8 vừa qua, các nhà nghiên cứu từ sáng kiến Food Systems Countdown Initiative – một dự án hợp tác giữa Đại học Johns Hopkins, Đại học Cornell, Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) và Liên minh Toàn cầu vì Dinh dưỡng Cải thiện (GAIN) – đã công bố báo cáo trên tạp chí Nature Food, đánh giá 44 chỉ số hiệu quả của hệ thống thực phẩm tại 197 quốc gia.

Báo cáo phân tích sâu các khía cạnh như dinh dưỡng, môi trường, sinh kế và quản trị. Kết quả cho thấy thế giới chỉ đang trên đà hoàn thành mục tiêu về số lượng thuê bao điện thoại di động – một thước đo gián tiếp cho khả năng kết nối. Đối với 22 chỉ số khác, chưa đến một phần ba số quốc gia được dự báo sẽ đạt được mục tiêu vào năm 2030.

Đáng lo ngại nhất là lượng khí thải nhà kính từ hệ thống thực phẩm, khi các quốc gia hiện đang thiếu hụt tới 75% so với mục tiêu đề ra. Theo dự báo, nếu không có sự đột phá, không quốc gia nào có thể đạt được mục tiêu này vào năm 2030.

Trên phạm vi khu vực, các con số cũng không mấy khả quan: châu Phi cần cải thiện 15-20% mỗi năm trên 23 chỉ số; châu Á cần giảm tình trạng mất an ninh lương thực 63% mỗi năm; và châu Mỹ cần tăng 57,2% hiệu quả quản lý nhà nước để bắt kịp lộ trình.

Thậm chí, một số lĩnh vực như sự tham gia của xã hội dân sự vào chính sách, trách nhiệm giải trình của chính phủ, doanh số bán thực phẩm siêu chế biến, cũng như việc quản lý nước và sử dụng thuốc trừ sâu trong nông nghiệp đang có xu hướng đi lùi thay vì tiến triển.

Dù bức tranh tổng thể còn ảm đạm, các chuyên gia vẫn nhìn thấy điểm sáng khi khoảng một nửa số chỉ số đang có xu hướng tích cực trên toàn cầu, dù tốc độ vẫn chưa đủ nhanh.

Bà Jessica Fanzo, giáo sư ngành Chính sách Thực phẩm và Khí hậu tại Trường Nghiên cứu Quốc tế Cao cấp Johns Hopkins, cho rằng việc áp dụng các mốc chuẩn theo khu vực và mức thu nhập thay vì chỉ dựa vào mốc toàn cầu sẽ giúp các quốc gia dễ dàng tiếp cận mục tiêu hơn.

Ông Lawrence Haddad, Giám đốc điều hành GAIN, nhấn mạnh rằng việc chuyển đổi hệ thống thực phẩm là trách nhiệm chung. Trong đó, hiệu quả quản lý chính phủ, trách nhiệm giải trình và sự tham gia của xã hội dân sự là những yếu tố then chốt giúp mở đường cho sự tiến triển toàn diện của hệ thống.