Thị sát chợ đầu mối TP.HCM: Những lỗ hổng trong kiểm soát an toàn thực phẩm

TP.HCM hiện có ba chợ đầu mối trọng điểm là Bình Điền, Hóc Môn và Thủ Đức, đóng vai trò là cửa ngõ cung ứng thực phẩm quan trọng với lưu lượng hàng hóa hơn 6.000 tấn mỗi ngày. Kết quả giám sát của Thường trực HĐND TP.HCM trong tháng 8/2026 cho thấy, dù các chợ đã nỗ lực trong việc kiểm tra hồ sơ và lấy mẫu, nhưng vẫn tồn tại khoảng trống lớn trong khâu kiểm soát từ nguồn gốc sản xuất và các hoạt động kinh doanh tự phát bên ngoài.

Tại chợ đầu mối Bình Điền, với quy mô 36,3 ha và hơn 1.400 tiểu thương, báo cáo quản lý thừa nhận hàng hóa từ các tỉnh chưa được kiểm soát đầy đủ từ nơi sản xuất. Một thách thức lớn là độ trễ giữa tốc độ phân phối và thời gian trả kết quả kiểm nghiệm. Việc kiểm nghiệm định lượng thường mất từ 4-5 ngày, trong khi hàng hóa tươi sống thường rời chợ rất nhanh, khiến việc kiểm soát lô hàng chờ kết quả không theo kịp vòng quay hàng hóa.

Số liệu từ Sở An toàn thực phẩm TP.HCM cho thấy trong các đợt giám sát gần nhất, tỷ lệ mẫu không đạt tiêu chuẩn về nông, lâm, thủy sản chiếm khoảng 8,95%. Những tồn tại về dữ liệu truy xuất, khi thông tin nguồn gốc chỉ dừng lại ở tên tỉnh, thành phố mà chưa chi tiết đến tận vùng trồng hay lô sản xuất, đang gây khó khăn lớn cho công tác quản lý chất lượng thực tế.

Một vấn đề nhức nhối khác là sự tồn tại của các điểm kinh doanh tự phát quanh các chợ đầu mối. Tại chợ Hóc Môn, quanh khu vực chính có gần 300 điểm bán hàng, trong đó nhiều điểm chưa có giấy phép. Ông Cao Thanh Bình, Trưởng ban Văn hóa - Xã hội HĐND TP.HCM nhấn mạnh, tình trạng này tạo ra sự thiếu công bằng trong kinh doanh và tiềm ẩn nguy cơ cao về ô nhiễm môi trường do nước thải sơ chế không qua xử lý.

Về nguồn lực, áp lực kiểm soát đang quá tải đối với đội ngũ quản lý. Chợ Hóc Môn hoạt động 24/7 nhưng tổ kiểm nghiệm chỉ có 3 nhân sự, chưa đáp ứng được yêu cầu về chuyên môn công nghệ thực phẩm. Ngoài ra, việc thiếu sự đồng bộ dữ liệu giữa các ngành và hạ tầng kỹ thuật xuống cấp tại các khu vực lân cận chợ đang làm hạn chế hiệu quả thực thi các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.

Phó chủ tịch HĐND TP.HCM Huỳnh Thanh Nhân yêu cầu việc quản lý phải được kết nối chặt chẽ từ nơi sản xuất, cơ sở giết mổ cho đến các điểm kinh doanh trung gian. Trách nhiệm quản lý cần được xác định rõ ràng, không thể lấy khó khăn về nhân lực hay hạ tầng làm lý do cho việc buông lỏng công tác đảm bảo an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng.