Độc tố Alternaria trong thực phẩm và thức ăn chăn nuôi: EFSA cập nhật đánh giá rủi ro

Cơ quan An toàn Thực phẩm Châu Âu (EFSA) mới đây đã công bố bản cập nhật đánh giá các rủi ro đối với sức khỏe con người và động vật từ tám loại độc tố Alternaria. Đây là các chất do nấm mốc sản sinh, có khả năng xâm nhập và gây nhiễm bẩn thực phẩm cũng như thức ăn chăn nuôi.

Quá trình đánh giá này dựa trên các bằng chứng khoa học mới nhất, dữ liệu cập nhật về nồng độ độc tố trong thực phẩm, cùng các ước tính mới về mức độ phơi nhiễm đối với cả người và động vật.

Trong số tám độc tố được đánh giá, EFSA kết luận năm loại có đặc tính gây độc gen (genotoxic), nghĩa là chúng có khả năng làm tổn thương DNA – cấu trúc mang thông tin di truyền của tế bào. Các độc tố này bao gồm: alternariol (AOH), alternariol monomethyl ether (AME), altertoxin I (ATX-I), altertoxin II (ATX-II) và stemphyltoxin III (STTX-III).

Đối với Axit Tenuazonic (TeA), đây là độc tố được tìm thấy phổ biến nhất trong thực phẩm, đặc biệt là dâu tằm, bột ớt paprika và cà chua. Dữ liệu hiện có chưa đủ để kết luận về khả năng gây độc gen của TeA. Tuy nhiên, bằng cách áp dụng phương pháp tiếp cận thận trọng, các chuyên gia của EFSA đã kết luận với độ tin cậy 98% rằng khả năng xảy ra các tác động bất lợi từ việc phơi nhiễm TeA qua chế độ ăn uống là rất thấp. Riêng với hai độc tố altenuene (ALT) và tentoxin (TEN), mức độ phơi nhiễm ước tính nằm dưới ngưỡng gây hại, do đó ít có khả năng gây ra các vấn đề sức khỏe đáng kể ở mức hiện tại.

Các nhóm thực phẩm chính đóng góp vào mức độ phơi nhiễm bao gồm sản phẩm từ ngũ cốc, các loại trái cây và nước ép, cà chua, rau củ, dầu ô liu và dầu hướng dương. Nghiên cứu cho thấy trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ thường có mức phơi nhiễm ước tính cao nhất nếu xét theo tỷ lệ trọng lượng cơ thể. Về phía sức khỏe động vật, EFSA cho rằng cần thêm dữ liệu để đánh giá toàn diện hơn. Mặc dù AOH và AME ít gây hại cho gà thịt, nhưng đối với TeA, vẫn chưa thể loại trừ hoàn toàn các rủi ro sức khỏe đối với gà thịt và gà đẻ trứng.

Đáng chú ý, lần đầu tiên EFSA đã thử nghiệm phương pháp không sử dụng động vật (non-animal method) để ước tính mức độ phơi nhiễm an toàn. Dù kết quả chưa được đưa vào đánh giá chính thức do các hạn chế về dữ liệu, đây vẫn là một bước tiến quan trọng. EFSA khuyến nghị cần tăng cường thu thập dữ liệu và tiếp tục nghiên cứu để củng cố các đánh giá rủi ro trong tương lai.