Cảnh báo từ chuyên gia: Lạm dụng sữa hạt thay thế sữa bò có thể gây thiếu hụt dưỡng chất ở trẻ

Trào lưu loại bỏ sữa động vật để chuyển sang các loại sữa hạt đóng hộp công nghiệp đang lan rộng trong cộng đồng. Nhiều phụ huynh tin rằng đây là giải pháp thuần tự nhiên, giúp trẻ thông minh và tránh dậy thì sớm. Tuy nhiên, các chuyên gia dinh dưỡng nhi khoa cảnh báo rằng việc lạm dụng sữa hạt công nghiệp sai cách có thể khiến trẻ từ 3 tuổi trở lên bị thiếu hụt vi chất nghiêm trọng, gây ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình phát triển chiều cao.

Các loại hạt như hạnh nhân, óc chó hay mắc ca giàu chất béo bão hòa đơn và chất chống oxy hóa, nhưng khi biến chúng thành sản phẩm sữa công nghiệp để thay thế hoàn toàn sữa động vật, cha mẹ vô tình tạo ra lỗ hổng dinh dưỡng lớn. Viện Dinh dưỡng Quốc gia và Hiệp hội Nhi khoa Thế giới đã cảnh báo về nguy cơ thiếu hụt dinh dưỡng ở trẻ em sử dụng đồ uống từ thực vật (plant-based milks) thay thế sữa công thức. Protein trong sữa hạt là nguồn đạm không hoàn chỉnh, thiếu hụt các axit amin thiết yếu mà cơ thể trẻ không tự tổng hợp được.

Để tăng hương vị, các nhà sản xuất thường bổ sung lượng đường tinh luyện cao, tiềm ẩn nguy cơ thừa cân, béo phì và tổn thương niêm mạc ruột non, làm cản trở hấp thu khoáng chất. Bên cạnh đó, canxi trong sữa hạt thường là canxi vô cơ với tỷ lệ sinh khả dụng thấp. Đáng chú ý, sữa hạt thiếu hụt hoàn toàn vitamin B12 – vi chất vàng chỉ có trong nguồn gốc động vật, đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành hồng cầu và phân chia tế bào.

ThS.BS Dương Thị Phượng (Bệnh viện Đại học Y dược Hà Nội) khuyến nghị phụ huynh không nên thay thế hoàn toàn sữa động vật nếu trẻ không bị dị ứng. Sữa hạt chỉ nên được xem là bữa phụ, chiếm tối đa 30% tổng lượng sữa trong ngày. Nếu áp dụng chế độ thuần chay, cha mẹ cần thiết kế thực đơn cực kỳ nghiêm ngặt với các nguồn đạm từ đậu hũ, tôm tép, cá, trứng và bổ sung đầy đủ vitamin D3, K2 theo hướng dẫn chuyên môn để đảm bảo sự phát triển thể chất toàn diện.