Đề xuất nâng mức phạt vi phạm an toàn thực phẩm lên tới 2 tỉ đồng: Đảm bảo tính răn đe và thực thi hiệu quả

Trong dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Bộ Y tế đã đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa đối với các hành vi vi phạm an toàn thực phẩm lên tới 1 tỉ đồng đối với cá nhân và 2 tỉ đồng đối với tổ chức. Quy định mới này được kỳ vọng sẽ tạo sức răn đe mạnh mẽ hơn trong bối cảnh các hành vi sản xuất và kinh doanh thực phẩm kém chất lượng, thực phẩm giả đang gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe cộng đồng.

Theo nội dung dự thảo, các tổ chức và cá nhân vi phạm sẽ phải chịu các hình thức xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy thuộc vào mức độ và tính chất của hành vi. Ngoài ra, người vi phạm còn có nghĩa vụ bồi thường và khắc phục hoàn toàn hậu quả gây ra. Mức phạt đề xuất cao gấp 10 lần so với quy định hiện hành theo Luật An toàn thực phẩm năm 2010 (vốn chỉ dừng lại ở mức 100 triệu đồng cho cá nhân và 200 triệu đồng cho tổ chức).

PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, chuyên gia công nghệ thực phẩm, nhận định việc nâng mức phạt là cần thiết nhưng cần tính đến khả năng thực thi trong thực tế. Ông nhấn mạnh rằng một quy định dù nghiêm khắc đến đâu cũng sẽ mất đi ý nghĩa nếu không thể áp dụng hiệu quả. Ông cho rằng không nên áp dụng mức phạt cứng nhắc cho mọi đối tượng mà cần căn cứ vào quy mô kinh doanh, doanh thu, lợi nhuận và mức độ thiệt hại thực tế để đưa ra chế tài phù hợp, tránh tình trạng phạt quá nặng đối với hộ nhỏ lẻ nhưng lại không đủ sức răn đe đối với các doanh nghiệp lớn.

Luật sư Nguyễn Văn Duy, Giám đốc Công ty Luật TNHH Hoàng Duy và Cộng sự, đồng tình với quan điểm cần linh hoạt trong xử phạt. Ông cho rằng mức trần 1-2 tỉ đồng nên được xem là ngưỡng tối thiểu, trong khi mức phạt thực tế cần có tính 'co giãn' theo giá trị hàng hóa vi phạm và khoản lợi bất chính thu được. Đặc biệt, tiền phạt chỉ là một phần của hệ thống chế tài; đối với các hành vi cố tình sử dụng chất cấm hoặc tái phạm nhiều lần, cần áp dụng các biện pháp mạnh tay hơn như tước quyền sử dụng giấy chứng nhận an toàn thực phẩm, đình chỉ hoạt động có thời hạn, hoặc xử lý hình sự.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh việc cần gắn trách nhiệm cá nhân đối với người quản lý và người đại diện theo pháp luật, nhằm ngăn chặn tình trạng 'núp bóng pháp nhân' để tiếp tục vi phạm. Đồng thời, việc công khai danh tính các cơ sở vi phạm trên hệ thống dữ liệu quốc gia được coi là một biện pháp phi truyền thống có tác động lớn đến uy tín và sự tồn tại của doanh nghiệp trên thị trường. Bộ Y tế và Bộ Công an hiện đang tiếp tục phối hợp để hoàn thiện các chế tài nhằm xử lý nghiêm các hành vi sản xuất thực phẩm không an toàn.