Vấn nạn thực phẩm bẩn: Lợi nhuận bất chính và thách thức kiểm soát an toàn thực phẩm
Phân tích thực trạng thực phẩm bẩn, hàng giả tràn lan trên thị trường và các giải pháp quản lý để bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.
Người tiêu dùng đang đối mặt với những rủi ro nghiêm trọng từ thực phẩm bẩn, thực phẩm giả và các sản phẩm không rõ nguồn gốc. Trong thời gian qua, các lực lượng chức năng tại TP.HCM và nhiều địa phương đã liên tiếp phanh phui nhiều vụ vi phạm quy mô lớn. Với mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận, nhiều cơ sở sản xuất bất chấp sự an nguy của người tiêu dùng, thu về số tiền bất chính lên tới hàng tỉ đồng.
Điển hình vào tháng 5-2026, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP.HCM đã kiểm tra các cơ sở sản xuất giá đỗ tại phường Thông Tây Hội, phát hiện 860 lu giá đỗ cùng hàng trăm lít hóa chất 6-Benzylaminopurine – một hoạt chất không được phép sử dụng trong chế biến thực phẩm. Trước đó, một cơ sở sơ chế ốc bươu tại phường Bình Đông cũng bị phát hiện ngâm hơn 3 tấn thịt ốc trong natri silicate (thủy tinh lỏng) để tạo vẻ ngoài bóng bẩy, giòn dai. Đáng chú ý, từ năm 2021, cơ sở này đã sử dụng tới 500 tấn hóa chất để xử lý khoảng 3.000 tấn thịt ốc cung cấp ra thị trường.
Bên cạnh đó, đường dây sản xuất thịt bò giả từ thịt heo bằng hóa chất sodium metabisulphite tại TP.HCM cũng đã bị triệt phá. Theo PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh (Viện Công nghệ sinh học và công nghệ thực phẩm, ĐH Bách khoa Hà Nội), các hành vi vi phạm này chủ yếu xuất phát từ lòng tham và động cơ trục lợi cá nhân, hơn là mục đích gây hại trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng.
Theo bà Trần Thị Dung - Phó chủ tịch Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam, thực trạng này tạo ra mối nguy hại lớn khi khoảng 60-65% hàng hóa tại các chợ dân sinh vẫn chưa được kiểm soát chặt chẽ. Khi người sản xuất đặt lợi nhuận lên trên an toàn và công tác quản lý nhà nước còn nhiều bất cập, người tiêu dùng trở nên đơn độc trong việc tự bảo vệ mình.
Bà Dung nhấn mạnh sự cần thiết của việc tăng cường đào tạo kỹ năng bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và thúc đẩy tiêu dùng xanh, an toàn. Đồng thời, lực lượng Công an TP.HCM khuyến cáo người dân cần nâng cao cảnh giác, chỉ sử dụng thực phẩm có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Tuyệt đối tránh xa các sản phẩm đã hết hạn hoặc có dấu hiệu biến chất, ôi thiu. Mọi dấu hiệu nghi vấn về an toàn thực phẩm cần được báo cáo ngay cho cơ quan chức năng để kịp thời xử lý.
