Ăn uống theo trực giác: Thói quen đơn giản giúp cải thiện sức khỏe tim mạch

Ăn uống theo trực giác là phương pháp không dựa trên các chế độ ăn kiêng khắt khe, mà khuyến khích mỗi cá nhân lắng nghe tín hiệu cơ thể để nhận biết nhu cầu đói, no và lựa chọn thực phẩm phù hợp. Thay vì tuân thủ những quy tắc cứng nhắc, phương pháp này thúc đẩy việc ăn chậm, tập trung cảm nhận bữa ăn và tận hưởng thời gian dùng bữa cùng những người thân yêu.

Một nghiên cứu thực hiện trên 1.057 người trưởng thành tại Mỹ đã ghi nhận mối liên hệ mật thiết giữa ăn uống theo trực giác với mức độ căng thẳng thấp hơn, thời gian ngủ kéo dài hơn và giảm nguy cơ mắc các bệnh như tăng huyết áp, cholesterol máu cao hoặc đái tháo đường type 2. Trong các tình huống áp lực, cơ thể kích hoạt trạng thái 'chiến đấu hoặc bỏ chạy', khiến tim đập nhanh và huyết áp tăng cao. Ashlee Carnahan, giám sát viên tại Trung tâm Thúc đẩy Sức khỏe và Phòng ngừa Bệnh tật (Henry Ford Health), cho biết rằng việc ăn vội vàng trong trạng thái căng thẳng có thể đẩy chỉ số huyết áp lên cao hơn so với khi thư giãn.

Bên cạnh đó, căng thẳng còn thúc đẩy xu hướng lựa chọn thực phẩm ít dinh dưỡng hoặc ăn quá độ, dẫn đến tăng cân và làm tăng nguy cơ béo phì—một yếu tố nguy cơ chính của bệnh tăng huyết áp. Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý rằng nghiên cứu hiện tại ghi nhận mối liên hệ tương quan chứ chưa khẳng định mối quan hệ nhân quả trực tiếp giữa phương pháp này và việc điều trị dứt điểm các bệnh mạn tính.

Ăn uống theo trực giác hoàn toàn có thể trở thành sự bổ sung hữu ích cho chế độ ăn DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension). Chế độ ăn DASH từ lâu đã được chứng minh giúp giảm huyết áp tâm thu lên đến 11 mmHg thông qua việc kiểm soát natri và tăng cường rau quả. Theo Tiến sĩ Matthew Landry từ Đại học California, Irvine (UC Irvine), dù DASH tập trung vào nguyên tắc dinh dưỡng cụ thể, ăn uống theo trực giác giúp xây dựng mối quan hệ tích cực với thực phẩm, từ đó củng cố khả năng duy trì các hành vi có lợi khác như tập luyện thể chất và giảm căng thẳng.

Để thực hành ăn uống theo trực giác hiệu quả, hãy bắt đầu bằng việc lắng nghe tín hiệu cơ thể thay vì ăn theo cảm xúc hoặc sự buồn chán. Không nên phân loại thực phẩm là 'tốt' hay 'xấu' một cách cực đoan; hãy cho phép bản thân tận hưởng đa dạng các loại thực phẩm một cách điều độ. Chẳng hạn, khi ăn một món tráng miệng như sô cô la, hãy tập trung vào mùi hương và hương vị khi sô cô la tan trong miệng thay vì ăn cả thanh lớn một cách vô thức.

Việc tắt các thiết bị gây xao nhãng như điện thoại hay tivi trong bữa ăn là một chiến lược quan trọng để nhận biết rõ ràng hơn tín hiệu no của cơ thể. Đồng thời, việc chú trọng kết nối xã hội trong khi dùng bữa cũng đóng góp đáng kể vào sức khỏe tim mạch. Các mạng lưới hỗ trợ xã hội vững mạnh được cho là có khả năng bảo vệ sức khỏe và giảm bớt gánh nặng tâm lý liên quan đến bệnh tăng huyết áp. Bạn không cần thay đổi toàn bộ thói quen cùng một lúc; hãy lựa chọn một thay đổi phù hợp để bắt đầu hành trình cải thiện sức khỏe.