Dinh dưỡng cho người bệnh đái tháo đường: 6 nguyên tắc vàng cần ghi nhớ

Dinh dưỡng hợp lý đóng vai trò là một trong những trụ cột quan trọng nhất trong việc kiểm soát bệnh đái tháo đường. Một chế độ ăn uống khoa học không chỉ giúp ổn định chỉ số đường huyết mà còn hỗ trợ duy trì cân nặng lý tưởng, bảo vệ sức khỏe hệ tim mạch và ngăn ngừa các biến chứng lâu dài nguy hiểm.

Theo ghi nhận từ Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế (IDF), không tồn tại một thực đơn duy nhất phù hợp cho tất cả mọi người. Chế độ dinh dưỡng cần được cá thể hóa dựa trên tình trạng sức khỏe cụ thể, nhu cầu năng lượng, thói quen ăn uống cũng như phác đồ điều trị của từng bệnh nhân.

PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng, Phó trưởng Khoa Dinh dưỡng lâm sàng và tiết chế tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương, đã đưa ra 6 khuyến nghị quan trọng để người bệnh xây dựng thực đơn an toàn và hiệu quả:

Thứ nhất: Ưu tiên sự đa dạng, cân đối và kiểm soát khẩu phần ăn. Người bệnh không nên kiêng khem cực đoan hay loại bỏ hoàn toàn bất kỳ nhóm thực phẩm nào. Mục tiêu là đảm bảo đủ năng lượng và dưỡng chất, đồng thời kiểm soát lượng thức ăn trong mỗi bữa để tránh gây tăng đường huyết đột ngột.

Thứ hai: Kiểm soát lượng tinh bột. Mặc dù tinh bột từ cơm, bún, phở, khoai, ngô là nguồn năng lượng thiết yếu, nhưng chúng ảnh hưởng trực tiếp đến đường huyết sau ăn. Bệnh nhân nên ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu và thực phẩm giàu chất xơ; đồng thời hạn chế đường bổ sung, bánh kẹo và tinh bột tinh chế.

Thứ ba: Tăng cường rau xanh, trái cây và chất xơ. Đây là nguồn cung cấp vitamin và khoáng chất dồi dào, giúp làm chậm tốc độ hấp thu glucose. Người bệnh nên ăn rau xanh và trái cây tươi nguyên quả thay vì uống nước ép. Cần lưu ý kiểm soát lượng trái cây vì chúng vẫn chứa lượng đường tự nhiên nhất định.

Thứ tư: Lựa chọn chất đạm và chất béo có lợi. Hãy ưu tiên cá, thịt nạc, gia cầm không da, trứng và các loại đậu. Về chất béo, nên dùng dầu thực vật và các loại hạt, thay vì mỡ động vật hay đồ chiên rán. Đối với người có kèm bệnh lý về thận, cần tham khảo ý kiến bác sĩ để điều chỉnh hàm lượng protein phù hợp.

Thứ năm: Hạn chế tối đa đồ uống có đường. Nước lọc, trà không đường hoặc cà phê nguyên chất là lựa chọn ưu tiên. Cần loại bỏ trà sữa, nước ngọt và các loại nước ép đóng hộp ra khỏi thực đơn hàng ngày.

Thứ sáu: Tuyệt đối không bỏ bữa và duy trì vận động. Việc bỏ bữa hoặc tự ý thay đổi liều thuốc là rất nguy hiểm. Bên cạnh dinh dưỡng, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị người trưởng thành nên tập thể dục cường độ trung bình từ 150-300 phút mỗi tuần hoặc cường độ mạnh từ 75-150 phút, kết hợp với các bài tập tăng cường sức mạnh cơ bắp.

Hướng tới Ngày Thế giới phòng, chống đái tháo đường 14/11, Bệnh viện Nội tiết Trung ương khuyến khích cộng đồng chủ động tầm soát sức khỏe để phát hiện sớm bệnh lý, từ đó thiết lập lối sống và chế độ ăn uống khoa học nhằm kiểm soát bệnh một cách bền vững.