Đề xuất Luật An toàn thực phẩm sửa đổi: Hướng tới quản lý tập trung và tăng cường hậu kiểm
Bộ Y tế đề xuất quản lý an toàn thực phẩm theo đầu mối thống nhất, chuyển dịch từ tiền kiểm sang hậu kiểm để tối ưu hóa quản lý chuỗi giá trị thực phẩm.
Tại buổi họp báo cung cấp thông tin về các chính sách y tế quý IV/2026 diễn ra vào ngày 1/10, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế, TS.BS Vũ Mạnh Hà đã chia sẻ những định hướng quan trọng trong dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi). Sau hơn 15 năm thi hành Luật năm 2010, cơ quan chức năng nhận thấy sự cần thiết phải điều chỉnh khung pháp lý nhằm thích ứng với những thay đổi mạnh mẽ trong quy mô sản xuất, thương mại điện tử và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà nhấn mạnh tư duy chủ đạo của dự thảo là chuyển dịch từ phương thức 'kiểm soát từng khâu riêng lẻ' sang quản lý toàn bộ chuỗi giá trị dựa trên nguy cơ thực tế. Theo đó, dự luật sẽ thể chế hóa 4 nhóm chính sách lớn bao gồm: quản lý theo rủi ro, cải cách cơ chế kiểm tra thị trường, số hóa hệ thống dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia, và nâng cao hiệu quả quản lý thức ăn đường phố.
Một điểm nhấn đáng chú ý là xu hướng giảm áp lực tiền kiểm. Các loại thực phẩm nguy cơ thấp sẽ không cần đăng ký bản công bố sản phẩm phức tạp, trong khi đó, cơ quan quản lý sẽ tập trung nguồn lực vào công tác hậu kiểm. Dự thảo cũng ghi nhận các chứng chỉ quốc tế như HACCP và ISO 22000 nhằm giảm thiểu thủ tục hành chính cho doanh nghiệp.
Bà Đinh Thị Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, làm rõ về mô hình quản lý tập trung: 'Bộ Y tế sẽ là đầu mối duy nhất chịu trách nhiệm quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trên phạm vi cả nước. Các Bộ ngành khác sẽ quản lý theo chuyên ngành; ví dụ, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chịu trách nhiệm về sản xuất ban đầu, trong khi Bộ Công Thương giám sát gian lận thương mại'.
Việc phân cấp tối đa cho Ủy ban nhân dân các cấp đi đôi với tăng cường chế tài xử phạt là chiến lược quan trọng để đảm bảo tính thực thi. Đối với tần suất kiểm tra, dự thảo quy định cơ sở kinh doanh thông thường chỉ chịu thanh tra một lần mỗi năm, trừ trường hợp phát hiện nguy cơ cao hoặc có lịch sử vi phạm, từ đó tập trung vào mục tiêu đảm bảo sức khỏe cộng đồng một cách thực chất.
