EU siết chặt quản lý an toàn thực phẩm: Thách thức và lộ trình thích ứng cho nông sản Việt Nam

Ngày 24/07/2026, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đã tổ chức hội nghị cập nhật về các biện pháp an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật (SPS) đối với nông sản Việt Nam tại thị trường Liên minh Châu Âu (EU) và Vương quốc Anh (UK). Ông Ngô Hồng Phong, Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường, khẳng định EU là thị trường xuất khẩu quan trọng thứ 3 của Việt Nam, đồng thời là thị trường khó tính nhất với các yêu cầu khắt khe theo chuỗi giá trị.

TS. Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam, cho biết trong 6 tháng đầu năm 2026, EU đã đưa ra 74 thông báo về biện pháp SPS, dẫn đầu trong số các thành viên WTO. Đáng chú ý là thông báo SPS số 959 liên quan đến việc siết chặt Mức giới hạn dư lượng tối đa (MRL) đối với 8 hoạt chất bảo vệ thực vật. Đáng quan ngại, các ngưỡng MRL mới của EU thấp hơn hàng trăm lần so với tiêu chuẩn trong nước. Ví dụ, đối với hoạt chất profenofos trên cà chua, EU quy định ngưỡng 0,01 - 0,05 mg/kg, trong khi tiêu chuẩn Việt Nam hiện là 10 mg/kg. Những quy định này sẽ chính thức có hiệu lực từ tháng 9/2027.

Ngoài khung tiêu chuẩn chung, các quốc gia thành viên như Pháp và Đức cũng bắt đầu áp dụng các tiêu chuẩn bổ sung riêng biệt, tạo ra rào cản kỹ thuật mới ngay cả khi hàng hóa đã đáp ứng yêu cầu chung của EU. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam cần chuyển đổi tư duy từ xử lý sau khi có cảnh báo sang quản trị rủi ro chủ động. Các đơn vị cần minh bạch thông tin, tuân thủ nghiêm ngặt quy định về ghi nhãn và kiểm soát thôi nhiễm từ bao bì.

Liên quan đến quy định chống phá rừng (EUDR), TS. Trương Tất Đơ từ Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm nhấn mạnh rằng quy định này sẽ được áp dụng từ ngày 31/12/2026 đối với 7 nhóm sản phẩm, trong đó có gỗ, cà phê và cao su. EU yêu cầu truy xuất nguồn gốc chặt chẽ trên toàn bộ chuỗi giá trị, từ khu vực sản xuất, kho bãi đến nhà máy chế biến. Mặc dù Việt Nam hiện được xếp vào nhóm rủi ro thấp, các doanh nghiệp vẫn cần chuẩn bị đầy đủ dữ liệu không gian, tọa độ đất đai và báo cáo giải trình tổ chức sản xuất trong ít nhất 5 năm gần đây để đảm bảo khả năng cạnh tranh bền vững.