Vi nhựa trong thực phẩm: Những gì chúng ta đã biết và những điều còn bỏ ngỏ

Vi nhựa đang hiện diện ở khắp mọi nơi, từ đại dương sâu thẳm đến chuỗi cung ứng thực phẩm của chúng ta. Nhưng liệu chúng ta thực sự hiểu gì về tác động của chúng đối với sức khỏe con người? Trong tập podcast này, chúng tôi đi sâu vào nguồn gốc của vi nhựa, cách chúng xâm nhập vào thực phẩm và nước uống, cũng như những gì xảy ra khi chúng đi vào cơ thể. Cùng với chuyên gia Elena Rovesti từ Cơ quan An toàn Thực phẩm Châu Âu (EFSA), chúng ta sẽ khám phá những hiểu biết khoa học hiện tại, lý do tại sao vẫn còn nhiều ẩn số và các dự án nghiên cứu đang được triển khai để đánh giá rủi ro liên quan.

Theo chuyên gia Elena Rovesti, nhựa là các polyme không phân hủy sinh học, dần dần bị phá vỡ thành những mảnh nhỏ hơn theo thời gian. Mảnh nhựa có kích thước dưới 5mm được phân loại là vi nhựa (microplastics), và khi chúng nhỏ hơn nữa, chúng ta gọi là nhựa nano (nanoplastics). Sự chuyển dịch trong nghiên cứu từ rác thải nhựa lớn sang vi nhựa trong môi trường đất và thực phẩm đã trở thành mối quan tâm hàng đầu của cộng đồng khoa học trong thập kỷ qua.

Đối với thắc mắc liệu vi nhựa có xâm nhập vào các loại thực phẩm như dâu tây hay không, bà Rovesti giải thích rằng có rất nhiều con đường: từ đất canh tác bị ô nhiễm, nước tưới tiêu, cho đến các phương pháp nông nghiệp như phủ màng nhựa (mulching) hoặc sử dụng đường ống nhựa. Ngoài ra, trong quá trình chế biến và đóng gói, thực phẩm cũng có nguy cơ tiếp xúc với các thiết bị nhựa. Mặc dù vậy, các nghiên cứu hiện tại từ nhóm chuyên trách về vật liệu tiếp xúc thực phẩm của EFSA chưa ghi nhận sự giải phóng vi nhựa ở mức báo động.

Thách thức lớn nhất hiện nay là thiếu các phương pháp phân tích chuẩn hóa để so sánh dữ liệu giữa các phòng thí nghiệm. Việc loại bỏ các thành phần thực phẩm (matrix) để định lượng nhựa mà không làm hỏng chúng là một quy trình kỹ thuật cực kỳ phức tạp. EFSA hiện đang thực hiện một lộ trình nghiên cứu theo yêu cầu của Nghị viện Châu Âu để đánh giá rủi ro sức khỏe dài hạn, đồng thời phối hợp với các dự án như CUSP để tìm ra câu trả lời chính xác nhất.

Trong khi chờ đợi các bằng chứng khoa học cụ thể, lời khuyên cho người tiêu dùng là nên tập trung vào việc giảm thiểu sử dụng nhựa dùng một lần. Hành động này không chỉ giúp giảm tải lượng nhựa thải ra môi trường mà còn góp phần ngăn chặn sự tích tụ vi nhựa trong chuỗi thực phẩm toàn cầu về lâu dài.